Werkprogramma Maritieme Strategie en Zeehavens

Maritieme Strategie: sector zet in op duurzaamheid, innovatie en cybersecurity

- 28 February 2018

De overheid en de maritieme sector gezamenlijk hebben drie pijlers geagendeerd voor de komende jaren: duurzaamheid, innovatie en cybersecurity. Minister Cora van Nieuwenhuizen-Wijbenga van Infrastructuur en Waterstaat heeft het nieuwe werkprogramma Maritieme Strategie en Zeehavens 2018-2021 gepresenteerd.

De vijf Nederlandse zeehavens, het havenbedrijfsleven en de minister hebben het werkprogramma ondertekend. De komende drie jaar zullen deze partners samenwerken aan het toekomstgericht versterken van de havencomplexen. Op het vlak van cybersecurity en digitalisering zal daarbij aandacht zijn voor het delen van data in de logistieke keten, het delen van kennis en ervaring, diverse Port Security-oefeningen en een gecoördineerd antwoord op de nieuwe risico's van cybercrime, cyberspionage en cyberwarfare.

Maritieme Strategie en Zeehavens

Het werkprogramma komt voort uit de Nederlandse Maritieme Strategie 2015-2025, waarin een internationale maritieme toppositie voor Nederland als ambitie is uitgesproken. Dat beleid wordt uitgevoerd vanuit werkprogramma’s opgesteld voor de zeescheepvaart, de zeehavens, binnenvaart en de maritieme maakindustrie. De doorlooptijd van de oorspronkelijke werkprogramma’s is inmiddels verstreken of bijna verstreken, waardoor er voor de komende termijn een nieuwe versie is opgesteld die al deze sectoren omvat: het werkprogramma Maritieme Strategie en Zeehavens 2018-2021.

Aan de basis van het nieuwe programma staan de Rijksoverheid (MinIenW) en de maritieme cluster gezamenlijk. Gedurende een vorig jaar gehouden maritieme werkconferentie zijn prioriteiten voor de komende jaren vastgesteld, waar vervolgens concrete acties uit voortgekomen zijn om de veiligheid, duurzaamheid, concurrentiekracht en het innovatieve vermogen van de Nederlandse maritieme cluster te versterken. Aandacht gaat uit naar belangrijke uitdagingen zoals digitalisering, verduurzaming en de energietransitie, aangevuld met onderdelen uit het regeerakkoord, zoals de Green Deal tussen overheid en scheepvaart en havens.

Cybersecurity en digitalisering

Uiteraard staan duurzaamheid en het innovatieve vermogen van het Nederlandse maritieme cluster in het algemeen en van de Rotterdamse haven in het bijzonder hoog in het vaandel bij FERM, maar duiken we logischerwijs op één specifiek onderdeel van het werkprogramma dieper in: digitalisering en cybersecurity. Voor de volledige inhoud en invulling van het werkprogramma met betrekking tot de pijlers verduurzaming en innovatie verwijzen we je naar de laatste alinea van dit artikel.

De uitdagingen rond cybersecurity en digitalisering zijn doorheen het gehele werkprogramma terug te vinden, maar krijgen in de basis twee belangrijke aandachtspunten. Clusterbreed is dat digitalisering in de logistieke keten, en specifiek voor de zeehavens is er het onderdeel Port Security.

Digitalisering in de logistieke keten

Bij de realisatie van een optimaal functionerende logistieke keten vervult ICT een steeds meer bepalende rol. Op het gebied van de digitalisering van transport is prioriteit het gezamenlijk inspelen – en internationaal een voorsprong nemen – op een mozaïek van innovatieve ontwikkelingen. Deze innovaties kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan de Nederlandse concurrentiepositie en de internationale versterking van Nederland als vlaggen- en kuststaat. Uitgangspunten zijn vrij verkeer van goederen en eGovernment.

Het uiteindelijke doel is zoveel mogelijk versnelling en efficiëntie te creëren in de logistieke keten door middel van data-uitwisseling tussen partijen, zowel publiek als privaat. Een belangrijk onderdeel hier is het veilig delen van informatie. Het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat faciliteert in samenwerking met onder meer politie, douane en de Havenbedrijven Amsterdam en Rotterdam het proces om tot een gedeeld beeld, kaders en voorwaarden te komen voor datadelen. Doel is naadloze uitwisseling van data tussen verschillende partijen in de logistieke keten en tussen verschillende systemen.

Port Security

Aanhoudende terrorismedreiging vraagt om weerbare zeehavens. Security en zeehavens zijn al langer aan elkaar verbonden en het thema krijgt steeds meer aandacht. Het dreigingsbeeld is echter meer hybride geworden: er is sprake van geopolitieke onrust en de snelle digitalisering zorgt voor nieuwe risico’s op het gebied van cybercrime, cyberspionage en cyberwarfare.

Actuele aandachtspunten zijn:

  1. De noodzaak van informatieverzameling/-coördinatie/-analyse/-veredeling
  2. De wens tot intensivering van de samenwerking tussen verantwoordelijke departementen en private partijen
  3. Cybersecurity: acties moeten in gang gezet zijn in lijn met nationaal, Europees- en internationaal cybersecuritybeleid en ontwikkelingen;
  4. Verbeteren naleving oefenverplichtingen en het belang hiervan;
  5. Verbetering van de afstemming van specifieke beveiligingsprocedures en –afspraken tussen wal en schip.

 

Ook op het gebied van Port Security zal MinIenW een bepalende rol spelen, door de algemene beleidsonderwerpen aan te voeren en het Rijkshavenmeesteroverleg te stroomlijnen. De betrokken partijen aan het Landelijk overleg Port Security zijn uiteraard de Port Security Officers van de zeehavens, politie, AIV, Kustwacht, NCTV en de relevante ministeries.

Concrete actiepunten zijn onder meer de inrichting van één informatieknooppunt bij het Kustwachtcentrum, waarin alle signalen rond Port Security worden verzameld en geanalyseerd, op te nemen in het toekomstige Maritiem Operatiecentrum (MOC). Daarnaast worden er meer Port Security-oefeningen gepland, in kleinere zeehavens en op basis van een door IenW te ontwikkelen format, en zal er een landelijke full scale oefening in zeehavens en op zee worden uitgevoerd. Tot slot worden de mogelijkheden verkend voor het inrichten van een Port Community Portal, voor uitwisseling en ontwikkeling van documentatie, informatie en best practices. 

Rapport en leeswijzer

Wie meer wil weten en de details van het werkprogramma wil lezen, vindt het volledige rapport via Documenten in onze hoofdnavigatie, of rechtstreeks via deze link (PDF). Het rapport schetst in drie delen de aanleiding en belangrijkste kenmerken van het werkprogramma (1), de uitvoeringsagenda en tijdlijn (2) en de basis voor de langetermijnstrategie vanuit de uitdagingen en ontwikkelingen van de komende decennia (3).

Ben jij binnen jouw organisatie verantwoordelijk voor veilig digitaal werken? En heb je behoefte aan tips, adviezen en vooral concrete handvatten van experts? Meld je dan aan voor de vijfde editie van het FERM Port Cyber Café in het Educatief Informatie Centrum (EIC) Mainport Rotterdam op donderdag 5 april aanstaande.