Innovatie inhaalslag Haven Rotterdam

Rotterdamse Haven maakt innovatie inhaalslag

- 12 April 2019

Het Rotterdamse havenbedrijfsleven heeft op het vlak van innovatie een succesvolle inhaalslag gemaakt ten opzichte van bedrijven elders in Nederland. Dat is één van de uitkomsten van de nieuwe editie van de Haven Innovatie Barometer, een meerjaarlijks grootschalig onderzoek uitgevoerd door het Erasmus Centre for Business Innovation, in opdracht van SmartPort en het Havenbedrijf Rotterdam, naar vernieuwing en het innovatieklimaat in de Rotterdamse havenregio.

Prestaties innovatiekoplopers

Uit hetzelfde onderzoek blijkt onder andere dat de groep innovatiekoplopers gemiddeld beter presteert dan niet-innovatieve bedrijven, dat de klant een dominante rol speelt in het innovatie-ecosysteem, en dat een aanzienlijk deel van de bedrijven voorstander is van een actievere rol van het Havenbedrijf in relatie tot de digitalisering, energietransitie en arbeidsmarkt in de haven. De bevindingen zijn gebaseerd op een uitgebreide enquête onder managers van 4.500 vestigingen in de haven en de omliggende havenstedelijke schil.

Elisabeth van Opstall, Managing Director SmartPort: "Dit onderzoek toont wederom aan dat bedrijven die innovatief inspelen op de veranderingen die op hen afkomen beter zijn uitgerust om hun bestaande en nieuwe klanten te bedienen. SmartPort werkt met bedrijven in de haven samen om op basis van wetenschappelijk onderzoek tot beslisinformatie te komen. Het gaat hierbij om creëren van kennis over en impact van langetermijnontwikkelingen zoals de energietransitie, klimaat, digitalisering en automatisering. De innovatie koplopers onderstrepen in de Haven Innovatie Barometer de toegevoegde waarde van samenwerkingsverbanden zoals SmartPort.’

De voornaamste bevindingen van het onderzoek zijn:

 

1. Havenbedrijfsleven maakt innovatie inhaalslag ten opzichte van landelijk gemiddelde

Een belangrijke graadmeter van vernieuwing is de mate van incrementele innovatie (zoals aanpassingen van bestaande producten of diensten en efficiëntieslagen in operationele processen of dienstverlening) en radicale innovatie (zoals het in de markt zetten van nieuwe producten of diensten en het benutten van nieuwe mogelijkheden in nieuwe markten). Op beide vlakken scoort het havenbedrijfsleven hoger dan bij de nulmeting door ECBI van twee jaar geleden, terwijl op landelijk niveau de scores juist afnamen. Als gevolg hiervan is het eerdere “gat” tussen enerzijds de scores met betrekking tot het Rotterdamse havengebied en anderzijds de landelijke scores gedicht. Dat maakt de haven nog steeds geen innovatiehotspot, maar toont wel duidelijk verbetering aan.

2. Aanzienlijke verwachte strategische impact van digitalisering, energietransitie en (semi-)autonoom vervoer

Een substantieel deel van het havenbedrijfsleven verwacht dat digitalisering-gerelateerde ontwikkelingen (het Internet of Things, blockchain, kunstmatige intelligentie) een aanzienlijke strategische impact zullen hebben op de bedrijfsvoering en -strategie in de komende vijf jaar. Dit geldt ook voor ontwikkelingen rond (semi)autonoom transport en – wat betreft bedrijven in het industriecluster (chemie, raffinage en energie) – de elektrificatie van industriële processen en het gebruik van biogrondstoffen, en juist in mindere mate voor 3D-printing. De meerderheid van de bedrijven geeft aan dat technologische ontwikkelingen veel nieuwe productideeën of nieuwe soorten dienstverlening in hun markt mogelijk hebben gemaakt, dan wel grote kansen bieden voor hun sector.

3. Innovatievoorhoede boekt winst

In het onderzoek zijn de bedrijfsprestaties van de 25 procent meest innoverende bedrijven (de “vernieuwers”) vergeleken met die van de 25 procent minst innoverende bedrijven (de “achterblijvers”). Voor het bepalen van het innovatievermogen is gekeken naar een breed scala aan innovatie-indicatoren, zoals de mate waarin nieuwe producten, diensten, operationele processen en businessconcepten zijn geïntroduceerd. De vernieuwers scoren gemiddeld 29 procent hoger op het aantrekken van nieuwe klanten en ervaren gemiddeld 23 procent meer groei van het marktaandeel. Wat betreft winstgevendheid en omzet- en winstgroei is het verschil met de innovatie-achterblijvers ruim 10 procent.

4. Innovatievermogen in belangrijke mate bepaald door niet-technologische factoren

Ten opzichte van de groep innovatie-achterblijvers spendeert de groep vernieuwers gemiddeld significant meer aan R&D en (ondersteunende) ICT. Daarnaast scoort de innovatieve voorhoede gemiddeld hoger op diverse niet-technologische factoren, waaronder de mate van ondernemende oriëntatie, de introductie van nieuwe managementpraktijken (zoals veranderingen in de wijze van aansturing), de introductie van vernieuwende HR-praktijken (met betrekking tot bijvoorbeeld de autonomie en ontwikkeling van medewerkers) en de mate waarin er wordt samengewerkt met externe partijen. Uit het onderzoek blijkt dat deze en andere niet-technologische factoren gemiddeld tweemaal zoveel bijdragen aan het algehele innovatievermogen van bedrijven als investeringen in R&D en ICT. Volgens Henk Volberda, een van de onderzoekers, onderstreept deze uitkomst “het belang van de inzet op vernieuwing in zowel het technologische als het sociale en organisatorische domein”.

5. Klant bepalend voor innovatie-activiteiten

De klant speelt een dominante rol in het innovatie-ecosysteem van bedrijven; voor bijna 90 procent van de bedrijven geldt dat (zakelijke) klanten belangrijk tot zeer belangrijk zijn voor hun innovatie-activiteiten. De top 5 van meest belangrijke partijen in het innovatie-ecosysteem van het havenbedrijfsleven bestaat verder uit leveranciers (van grondstoffen, materiaal, apparatuur of software), concurrerende bedrijven, complementaire bedrijven en het Havenbedrijf Rotterdam. Onder andere kennisinstellingen en -platformen, brancheverenigingen en overheidsinstanties worden als minder belangrijk gezien. Onderaan staan startup-hubs, bedrijfsincubators en -accelerators, commerciële laboratoria en externe prototype- en testfaciliteiten; minder dan 15 procent van de bedrijven acht deze partijen van belang voor hun innovatie-activiteiten. Onder innovatiekoplopers is dit percentage duidelijk hoger.

6. Maritieme toeleveranciers meest innovatief

De maritieme en offshore maakindustrie en natte waterbouw is het meest innovatieve cluster in de Rotterdamse havenregio, en in het bijzonder maritieme toeleveranciers. Andere innovatieve sectoren zijn de niet-maritieme zakelijke, financiële en IT-dienstverlening en de “third-party” (3PL) logistieke dienstverlening.

7. Krappe meerderheid heeft intentie om te innoveren vastgelegd in de bedrijfsstrategie

In de strategische agenda van ongeveer 55 procent van de bedrijven is expliciet de intentie vastgelegd om te innoveren. Dit percentage is nagenoeg hetzelfde als 10 jaar geleden, toen dezelfde vraag is voorgelegd aan het havenbedrijfsleven. Eén op de drie bedrijven heeft een zelfstandige afdeling of unit ingericht voor innovatiedoeleinden, en 45 procent heeft één of meerdere medewerkers specifiek aangewezen voor het coördineren van de innovatie-activiteiten. De belangrijkste innovatiedoelstelling is kwaliteitsverbetering van huidige producten of diensten.

8. Meerderheid havenbedrijfsleven heeft moeite om geschikt personeel aan te trekken

Ongeveer twee derde van de vestigingen in de Rotterdamse haven en de omliggende havenstedelijke schil heeft moeite met het vinden en aantrekken van geschikte medewerkers op de arbeidsmarkt. Volgens Rick Hollen, die samen met Henk Volberda het onderzoek heeft uitgevoerd, bevestigt deze uitkomst het beeld van een knellende arbeidsmarktproblematiek zoals geschetst in eerdere berichtgevingen in de media. Een ander knelpunt voor een aanzienlijk deel van het havenbedrijfsleven ligt besloten in de huidige wet- en regelgeving, dat door 35 procent van de bedrijven wordt ervaren als een obstakel om tot nieuwe producten of diensten te komen. Dit laatste geldt vooral voor bedrijven in het industriecluster (raffinage, chemie, energie, utilities) (57 procent), de op- en overslagsector (48 procent) en de sector vervoer en dienstverlening voor vervoer (44 procent).

9. Havenbedrijfsleven grotendeels voorstander van actievere rol Havenbedrijf

Veel bedrijven in het havengebied zijn van mening dat het Havenbedrijf Rotterdam een actievere rol zou moeten spelen in de verduurzaming van het gebied door het aanjagen en faciliteren van CO2-reducties (55 procent eens, 20 procent oneens, 25 procent neutraal) en in de digitalisering in het gebied door het faciliteren en regisseren van diverse datastromen (53 procent eens, 23 procent oneens). Daarnaast wenst een groot aantal bedrijven een actievere rol van het Havenbedrijf in het coördineren van advies of ondersteuning omtrent een toekomstbestendige arbeidsmarkt (57% eens, 17% oneens), het bevorderen van samenwerkingsrelaties tussen bedrijven (62 procent eens, 13 procent oneens) en het versterken van het internationale concurrentievermogen van het havengebied (75 procent eens, 8 procent oneens)

Lees het gehele persbericht inclusief grootschalig onderzoek over innovaties, technologische ontwikkelingen en bedrijfsprestaties op de website van het Havenbedrijf (PDF). Dinsdag 16 april aanstaande vindt in Ridderkerk de SmartPort Communitysessie Cybersecurity plaats, waar je in de loop van de week een uitgebreid verslag over kunt lezen op deze website.

VIND FERM OOK OP TWITTER | LINKEDIN | FACEBOOK